Người Hàn và người nước ngoài ly hôn: tài sản được chia thế nào?

Bạn đòi được một phần trong tất cả những gì hai vợ chồng cùng gây dựng, bất kể tài sản ấy đứng tên ai, và việc trông nom nhà cửa cùng nuôi dạy con cái được tính là đóng góp vào việc gây dựng đó. Khi không có thỏa thuận, số tiền và cách thức do tòa gia đình ấn định, sau khi tòa cân nhắc khối tài sản lớn đến đâu và các tình tiết chung quanh. Có hai chiếc đồng hồ chạy, và với người vợ hoặc người chồng ngoại quốc thì chúng quan trọng hơn nhiều so với người Hàn. Quyền đòi chia mất đi khi đã qua 2 năm tính từ lúc ly hôn, còn sau khi bạn ra khỏi nước thì khả năng thực tế để tìm ra rồi phong tỏa bất cứ thứ gì sẽ teo đi rất nhanh. Hãy bắt đầu bằng việc viết ra những gì bạn biết là có thật, không phải những gì bạn cảm thấy mình đáng được hưởng.

Tài sản có buộc phải đứng tên tôi không?

Không. Thứ được chia là tài sản hình thành nhờ sự hợp lực của hai vợ chồng, nên một căn hộ chỉ đăng ký tên người phối ngẫu, tiền gửi đứng tên đó, một khoản hưu trí hay một phần vốn kinh doanh đều có thể bị kéo vào khối chia. Những gì một bên mang theo vào cuộc hôn nhân, hoặc nhận được do tặng cho hay do thừa kế, thì được đối xử khác, và một món như thế có bị tính vào hay không còn tùy cuộc hôn nhân đã kéo dài bao lâu cùng việc người kia có góp phần giữ gìn hay làm tăng giá trị của nó hay không.

Khi căn nhà được đăng ký dưới tên cha mẹ bên chồng hoặc bên vợ, điều khá thường gặp trong những cuộc hôn nhân như vậy, món tài sản ấy không hẳn là ngoài tầm tay. Nó trở thành câu hỏi ai đã trả tiền và trả bằng nguồn nào, mà câu hỏi đó người ta tranh luận bằng hồ sơ ngân hàng.

Luật của nước nào quyết định?

Các quy tắc chọn luật của Hàn Quốc vận hành như một chiếc thang. Việc ly hôn do quốc tịch mà hai vợ chồng cùng mang điều chỉnh; thiếu điều đó thì theo nước mà cả hai thường cùng sinh sống; thiếu cả điều đó thì theo nước mà cuộc hôn nhân gắn bó chặt nhất. Có một quy tắc đứng trên cả chiếc thang: nếu vợ hoặc chồng là công dân Hàn Quốc và thường trú ở Hàn Quốc, việc ly hôn được quyết theo luật Hàn Quốc. Chế độ tài sản của hai vợ chồng cũng leo đúng chiếc thang ấy, và họ được bước ra khỏi thang bằng một thỏa thuận, chọn quê hương của vợ hay của chồng, nước nơi vợ hoặc chồng đang thường trú, hoặc, với đất và nhà, nơi bất động sản đó tọa lạc. Thỏa thuận như vậy chỉ được tính khi đã lập thành văn bản, có ghi ngày, và có chữ ký hay con dấu của cả hai người. Dù vậy, một cách thu xếp lập theo luật nước ngoài vẫn chỉ có hiệu lực hạn chế đối với người ngoài giao dịch với tài sản nằm tại Hàn Quốc.

Trên thực tế, người ngoại quốc lấy vợ hay lấy chồng người Hàn rồi cư trú tại Hàn Quốc nên chuẩn bị tinh thần rằng luật Hàn Quốc sẽ được áp dụng.

Tôi không biết người kia có những gì. Tòa tìm ra được không?

Đây chính là chỗ người vợ hoặc người chồng ngoại quốc hay bỏ cuộc, mà công cụ thì có sẵn:

• Lệnh buộc kê khai tài sản. Trong vụ việc về phân chia tài sản, về cấp dưỡng cho người phối ngẫu hay về tiền nuôi con, tòa có thể buộc một bên nộp bản kê trình bày tình trạng tài sản của mình.
• Tra cứu hồ sơ. Khi bản kê đã nộp vẫn chưa đủ để xử vụ việc, tòa có thể hỏi về tài sản đứng tên bên đó, thông qua các cơ quan công, các định chế tài chính và những tổ chức khác.
• Biện pháp phong tỏa. Tòa gia đình ra được lệnh kê biên tạm (가압류) hoặc lệnh cấm chuyển dịch (가처분) khi phía sau đã có vụ chính, và tòa làm vậy mà không đòi bạn đặt tiền bảo đảm.
• Lệnh tạm thời. Khi vụ việc hoặc đơn hòa giải đã được nộp, tòa có thể cấm một bên định đoạt đồ vật, và có thể ra lệnh về những việc cần làm để giữ nguyên khối tài sản đang tranh chấp.
• Lật lại một vụ chuyển nhượng. Khi người phối ngẫu đã định đoạt tài sản trong lúc biết rằng việc đó sẽ làm hỏng quyền đòi chia của bạn, bạn có thể đề nghị tòa gia đình hủy hành vi ấy rồi khôi phục tình trạng cũ, trong khoảng thời hạn Bộ luật Dân sự đặt ra cho loại yêu cầu này.

Thật ra tôi còn bao nhiêu thời gian?

Hai năm sau ngày việc ly hôn phát sinh hiệu lực, quyền đòi chia tiêu biến, và mốc ấy không được nới ra chỉ vì bạn đã ở nước ngoài hay vì bạn còn đang chờ một câu trả lời. Nếu đó là ly hôn do hai người tự thỏa thuận, hãy đếm từ hôm việc ly hôn được khai báo và ghi nhận; nếu nó đến từ tòa án, hãy đếm từ hôm bản án hay biên bản hòa giải trở thành chung thẩm. Chuyện chia tài sản và chuyện thu xếp cho con đều đi qua hòa giải trước, nên hãy trừ quãng đó vào 2 năm của bạn, thay vì nộp đơn ở tháng cuối cùng.

Việc này có giống 위자료 không?

Không, và lẫn lộn hai thứ thì mất tiền. 재산분할, tức việc phân chia tài sản, chia những gì cuộc hôn nhân đã tạo ra. 위자료, tức tiền bù đắp tổn thất tinh thần, là khoản đền cho tổn hại mà việc tan vỡ gây ra, trong đó có cả đau khổ trong lòng, và được đòi ở người phối ngẫu có lỗi. Hai khoản dựa trên những căn cứ khác nhau, được tính theo cách khác nhau, và được đòi trong cùng một vụ mà khoản này không triệt tiêu khoản kia. Một tờ giấy dàn xếp chỉ nêu tên một trong hai khoản có thể bị đọc thành việc bạn từ bỏ khoản còn lại, nên đừng ký bất kỳ văn bản dàn xếp nào bằng tiếng Hàn trước khi có người bên phía bạn đọc lại nó cho bạn nghe.

Đã về nước thì tôi còn đòi được nữa không?

Còn, với điều kiện có chuẩn bị. Hãy cử người thay mặt bạn qua một giấy ủy quyền, nêu ra một nơi nhận giấy tờ ở Hàn Quốc để văn bản tố tụng gửi tới được, và định sẵn đường tiền chuyển về tài khoản bạn mở ở quê nhà. Việc cưỡng chế tại Hàn Quốc chỉ với tới tài sản nằm ở Hàn Quốc, nên biện pháp phong tỏa làm xong trước chuyến bay có giá hơn những lời tranh luận đưa ra về sau.

Bước tiếp theo

Hãy liệt kê mọi tài sản bạn gọi được tên, kèm theo cách bạn biết nó tồn tại: một địa chỉ, một số tài khoản, một chiếc xe, một cửa hàng, một tấm ảnh chụp giấy tờ. Hãy thêm vào ngày bạn ly hôn, hoặc ngày bạn dự kiến việc đó xảy ra. Tờ giấy ấy quyết định bước đầu tiên là đơn xin phong tỏa hay lệnh buộc kê khai tài sản. Các buổi tư vấn của chúng tôi đều có phí, và mức phí được nói rõ qua điện thoại trước khi bạn tới.

법무법인 대한중앙
1533-7377

Căn cứ pháp lý

Bộ luật Dân sự (민법) Điều 839-2 khoản 1 (trong vụ ly hôn theo thỏa thuận, mỗi bên đều có thể đòi chia tài sản), khoản 2 (khi không có thỏa thuận, tòa gia đình ấn định số tiền và cách thức, cân nhắc khối tài sản hình thành nhờ sự hợp lực của hai vợ chồng cùng các tình tiết khác) và khoản 3 (quyền đòi tiêu biến sau 2 năm kể từ khi ly hôn), Điều 839-3 (hủy và khôi phục khi người phối ngẫu định đoạt tài sản trong lúc biết việc đó làm hỏng quyền đòi chia, trong thời hạn theo Điều 406 khoản 2), Điều 843 (các quy định này, cùng khoản bồi thường theo Điều 806, được áp dụng cho ly hôn theo phán quyết của tòa), Điều 806 khoản 2 (khoản bồi thường bao gồm cả đau khổ tinh thần bên cạnh thiệt hại về tài sản). Luật Tư pháp Quốc tế (국제사법) Điều 56 khoản 1 (thẩm quyền quốc tế với vụ việc hôn nhân), Điều 64 (hiệu lực chung của hôn nhân: luật quốc tịch chung, nơi thường trú chung, nơi gắn bó chặt nhất), Điều 65 khoản 1 và khoản 2 (chế độ tài sản vợ chồng; việc chọn luật phải lập văn bản, ghi ngày và ký) và khoản 3 (giới hạn hiệu lực đối với người thứ ba tại Hàn Quốc), Điều 66 (ly hôn theo Điều 64, nhưng áp dụng luật Hàn Quốc khi một bên là công dân Hàn Quốc thường trú tại Hàn Quốc). Luật Tố tụng Gia đình (가사소송법) Điều 2 khoản 1 điểm 2 mục b số 4 (chia tài sản theo Điều 839-2 khoản 2 Bộ luật Dân sự), Điều 48-2 (lệnh buộc nộp bản kê tài sản), Điều 48-3 (tra cứu tài sản; kết quả không được dùng ngoài vụ việc), Điều 50 (hòa giải trước), Điều 62 (lệnh tạm thời), Điều 63 (kê biên tạm thời và lệnh cấm chuyển dịch, không cần tiền bảo đảm).

Đây là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Mỗi trường hợp đều khác nhau.